Μέχρι πριν από λίγα χρόνια τα οχήματα χωρίς οδηγό ανήκαν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Σήμερα όμως κυκλοφορούν ήδη σε ορισμένες πόλεις των ΗΠΑ και της Κίνας, ενώ η Ευρώπη προετοιμάζει το νομοθετικό και τεχνολογικό πλαίσιο για τη σταδιακή ένταξή τους στην καθημερινότητα. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα υπάρξουν, αλλά πότε θα τα δούμε στους δρόμους μας και τι θα αλλάξουν στην οικονομία, στην κοινωνία και φυσικά στην ασφάλιση.
Η σύντομη απάντηση είναι μάλλον καθησυχαστική για όσους φαντάζονται έναν κόσμο γεμάτο «ρομποταξί»: ναι, πιθανότατα θα δούμε οχήματα χωρίς οδηγό μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες, αλλά όχι με τον τρόπο που συνήθως φανταζόμαστε.
Από το Cruise Control στο πλήρως αυτόνομο όχημα
Οι ειδικοί διακρίνουν έξι επίπεδα αυτοματοποίησης, από το Επίπεδο 0 (καμία αυτοματοποίηση) έως το Επίπεδο 5, όπου το όχημα μπορεί να κινηθεί οπουδήποτε χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν σήμερα βρίσκονται μεταξύ Επιπέδου 1 και 2, δηλαδή διαθέτουν συστήματα υποβοήθησης αλλά όχι πραγματική αυτονομία.
Ακόμη και τα πιο προηγμένα συστήματα που προσφέρουν σήμερα οι κατασκευαστές παραμένουν υπό την ευθύνη του οδηγού. Το πλήρως αυτόνομο όχημα, το περίφημο Level 5, εξακολουθεί να αποτελεί τεχνολογικό και ρυθμιστικό στόχο και όχι καθημερινή πραγματικότητα.
Πόσο κοντά είμαστε;
Εδώ τα νέα είναι λιγότερο εντυπωσιακά από τους τίτλους των τελευταίων ετών.
Μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκτιμά ότι η επόμενη δεκαετία θα χαρακτηρίζεται κυρίως από περιορισμένη ανάπτυξη οχημάτων Επιπέδου 4, δηλαδή οχημάτων που μπορούν να κινούνται χωρίς οδηγό μόνο σε συγκεκριμένες συνθήκες και προκαθορισμένες περιοχές.
Με άλλα λόγια, είναι πολύ πιθανό μέχρι το 2035 να βλέπουμε:
- αυτόνομα λεωφορεία σε συγκεκριμένες διαδρομές,
- οχήματα διανομών σε ελεγχόμενες ζώνες,
- ρομποταξί σε μεγάλες πόλεις,
- αυτόνομα οχήματα σε λιμάνια, αεροδρόμια και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Αυτό που είναι πολύ λιγότερο πιθανό είναι να αγοράζει ο μέσος Έλληνας ένα πλήρως αυτόνομο Ι.Χ. και να κοιμάται ενώ το αυτοκίνητο τον πηγαίνει από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη.
Και η Ελλάδα;
Αν το ερώτημα είναι αν θα δούμε οχήματα χωρίς οδηγό στους ελληνικούς δρόμους μέσα στα επόμενα 20-30 χρόνια, η απάντηση είναι σχεδόν βέβαια ναι.
Αν όμως το ερώτημα είναι αν θα αποτελούν τον κανόνα, η απάντηση είναι μάλλον όχι.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει μόνο τεχνολογικές προκλήσεις αλλά και ζητήματα υποδομών. Τα αυτόνομα οχήματα λειτουργούν καλύτερα σε δρόμους με άριστη σήμανση, ψηφιακούς χάρτες υψηλής ακρίβειας και προηγμένες τηλεπικοινωνιακές υποδομές.
Γι’ αυτό είναι πιθανότερο να δούμε πρώτα εφαρμογές σε:
- αεροδρόμια,
- τουριστικές περιοχές,
- κλειστές αστικές διαδρομές,
- logistics και εμπορευματικές μεταφορές.
Η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία έχουν ήδη θεσπίσει ή προωθούν ειδικά νομικά πλαίσια για οχήματα Επιπέδου 4, ενώ πιλοτικά προγράμματα λειτουργούν σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις.
Τι θα αλλάξει στη ζωή μας;
Αν η τεχνολογία ωριμάσει, οι αλλαγές θα είναι τεράστιες.
Καταρχάς, η οδική ασφάλεια αναμένεται να βελτιωθεί σημαντικά. Πάνω από το 90% των τροχαίων ατυχημάτων συνδέονται σήμερα με ανθρώπινο λάθος. Η κόπωση, η απόσπαση προσοχής, η κατανάλωση αλκοόλ ή η υπερβολική ταχύτητα είναι παράγοντες που ένα αυτόνομο σύστημα θεωρητικά μπορεί να εξαλείψει.
Παράλληλα, θα αλλάξει ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την ιδιοκτησία του αυτοκινήτου. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι θα αυξηθούν οι υπηρεσίες μετακίνησης κατά παραγγελία (mobility-as-a-service), όπου ο χρήστης δεν θα αγοράζει όχημα αλλά θα καλεί ένα αυτόνομο όχημα όταν το χρειάζεται.
Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με κινητικές δυσκολίες και όσοι δεν μπορούν να οδηγήσουν ενδέχεται να αποκτήσουν πρωτόγνωρη αυτονομία στις μετακινήσεις τους.
Τι σημαίνει αυτό για την ασφάλιση;
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ανατροπή. Σήμερα η ασφάλιση αυτοκινήτου βασίζεται κυρίως στον κίνδυνο που δημιουργεί ο οδηγός. Αύριο ο κίνδυνος μπορεί να μεταφερθεί στο λογισμικό. Αν ένα πλήρως αυτόνομο όχημα προκαλέσει ατύχημα, ποιος ευθύνεται; Ο ιδιοκτήτης; Ο κατασκευαστής; Ο προγραμματιστής του λογισμικού; Ο πάροχος δεδομένων;
Το ερώτημα αυτό απασχολεί ήδη νομοθέτες και ασφαλιστικές εταιρείες σε όλη την Ευρώπη. Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι σταδιακά ένα μέρος της ευθύνης θα μεταφερθεί από τον οδηγό προς τους κατασκευαστές και τους παρόχους τεχνολογίας.
Αυτό σημαίνει ότι η παραδοσιακή ασφάλιση αυτοκινήτου θα εξελιχθεί σε ένα πολύ πιο σύνθετο οικοσύστημα ασφαλιστικών καλύψεων που θα περιλαμβάνει λογισμικό, κυβερνοασφάλεια, ευθύνη προϊόντος και διαχείριση δεδομένων.
Το συμπέρασμα
Θα δούμε οχήματα χωρίς οδηγό μέσα στη ζωή μας; Σχεδόν σίγουρα ναι. Θα είναι όμως παντού; Μάλλον όχι. Η επόμενη εικοσαετία θα είναι μια μεταβατική περίοδος όπου συμβατικά, ημιαυτόνομα και πλήρως αυτόνομα οχήματα θα συνυπάρχουν. Οι μεγαλύτερες αλλαγές ίσως δεν αφορούν το ίδιο το αυτοκίνητο, αλλά τον τρόπο με τον οποίο μετακινούμαστε, ασφαλιζόμαστε και αντιλαμβανόμαστε την έννοια της ευθύνης στον δρόμο.
Και αν κάτι είναι βέβαιο, είναι ότι η ασφαλιστική αγορά θα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της μετάβασης.
Αναδημοσίευση: www.underwriter.gr
