Μόλις το 25% των οικονομικών ζημιών από φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη καλύπτεται από ιδιωτική ασφάλιση. Το υπόλοιπο 75% επιβαρύνει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κρατικούς προϋπολογισμούς. Μπροστά σε αυτό το τεράστιο κενό προστασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας νέας Συμμαχίας για την Κλιματική Ασφάλιση (Climate Insurance Alliance), ενώ η EIOPA προτείνει έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό αντασφάλισης και ένα κοινό ταμείο φυσικών καταστροφών.
Η κλιματική αλλαγή δεν προκαλεί μόνο περισσότερες φυσικές καταστροφές. Δημιουργεί όπως ξέρουμε και ένα ολοένα μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα: ποιος θα πληρώνει τις ζημιές; Πλημμύρες, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα καταστρέφουν κατοικίες, επιχειρήσεις και υποδομές, αφήνοντας πίσω τους οικονομικές απώλειες δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ωστόσο, σύμφωνα με την EIOPA, ιστορικά μόλις το ένα τέταρτο αυτών των απωλειών καλύπτεται ασφαλιστικά. Το υπόλοιπο μεταφέρεται στους πολίτες και στις επιχειρήσεις ή καταλήγει να επιβαρύνει το κράτος! Η χώρα μας δηλαδή, δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει τεράστιο κίνδυνο με τις φυσικές καταστροφές.
Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία
Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, κατά την ομιλία της για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας Climate Insurance Alliance. Στόχος είναι να συγκεντρωθούν ασφαλιστικές εταιρείες, δημόσιες αρχές και άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς, ώστε να αναζητήσουν λύσεις για τη μείωση του ασφαλιστικού κενού.
Η πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της εξαγγελίας. Δεν αποτελεί νέο υποχρεωτικό ασφαλιστικό σύστημα ούτε έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένος μηχανισμός χρηματοδότησης. Αποτυπώνει, ωστόσο, μια σημαντική αλλαγή προσέγγισης: η αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται αποκλειστικά στις αποζημιώσεις μετά το γεγονός.
Ευρωπαϊκή αντασφάλιση και κοινό ταμείο καταστροφών
Η EIOPA από την άλλη, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έχει προτείνει ένα μοντέλο δύο πυλώνων. Ο πρώτος αφορά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού σχήματος δημόσιας και ιδιωτικής αντασφάλισης, μέσω του οποίου οι κίνδυνοι θα επιμερίζονται μεταξύ περισσότερων χωρών και ασφαλιστικών αγορών.
Ο δεύτερος προβλέπει ένα ευρωπαϊκό ταμείο φυσικών καταστροφών, που θα ενισχύει τη δημόσια διαχείριση των καταστροφικών κινδύνων.
Η λογική είναι απλή: όταν μια καταστροφή προκαλεί τεράστιες ζημιές σε μία χώρα, η οικονομική επιβάρυνση μπορεί να κατανεμηθεί ευρύτερα. Πρόκειται προς το παρόν για προτάσεις και όχι για εγκεκριμένους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι καταστροφικές πλημμύρες της Θεσσαλίας, οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές και η υψηλή σεισμικότητα αναδεικνύουν την ανάγκη ουσιαστικής ασφαλιστικής προστασίας.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η EIOPA τον Ιούνιο του 2026, λιγότερο από το 5% των ιστορικών οικονομικών ζημιών από φυσικές καταστροφές στην Ελλάδα είχε ασφαλιστική κάλυψη, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα από το 1980. Η χώρα εμφανίζει ιδιαίτερα μεγάλο ασφαλιστικό κενό απέναντι στους σεισμούς και στις δασικές πυρκαγιές. Παρά δε τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί για την ενίσχυση της ασφάλισης περιουσίας, η απόσταση από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα παραμένει μεγάλη.
Ποιος θα ασφαλίζει τους μεγαλύτερους κινδύνους;
Εν τω μεταξύ, το πρόβλημα δεν είναι μόνο βεβαίως η χαμηλή ασφαλιστική διείσδυση. Καθώς οι καταστροφές γίνονται συχνότερες και εντονότερες, αυξάνεται το κόστος ασφάλισης και αντασφάλισης. Σε περιοχές υψηλού κινδύνου, η κάλυψη μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ακριβή ή ακόμη και δυσπρόσιτη.
Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή συζήτηση στρέφεται σε συνεργασίες κράτους και ιδιωτικής ασφάλισης, αλλά και σε επενδύσεις πρόληψης.
Για την ελληνική ασφαλιστική αγορά, η εξέλιξη ανοίγει μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τη δημιουργία ενός εθνικού σχήματος διαχείρισης καταστροφικών κινδύνων.
Πηγή: www.underwriter.gr
